ความรู้เรื่องแฟรนไชส์

พัฒนาธุรกิจให้เป็นแฟรนไชส์ได้กี่แบบ ?

แฟรนไชส์ธุรกิจ ( Business Format Franchises ) เป็นรูปแบบที่พบมากที่สุดในปัจจุบัน  ดูได้จากในอเมริกามีมากถึง ร้อยละ 80 จากกว่า 770,000 แห่ง โดยแฟรนไชส์ธุรกิจจากกว่า 70 อุตสาหกรรมสามารถเป็นแฟรนไชส์และที่นิยมมากที่สุด ได้แก่ ร้านอาหารฟาสต์ฟู้ด ร้านค้าร้านอาหาร บริการทางธุรกิจฟิตเนสและอื่น ๆ
Franchisor ให้สิทธิ์ธุรกิจที่ได้รับการยอมรับทั้งชื่อ เครื่องหมายการค้าที่เกี่ยวข้อง  ตลอดจนกระบวนการดำเนินธุรกิจและการตลาดผลิตภัณฑ์และ/หรือบริการ   ให้แก่ Franchisee เป็นผู้ถือสิทธิได้รับอนุญาตให้ทำธุรกิจได้โดยอิสระ เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการสำหรับลูกค้า   นับเป็นการซื้อระบบธุรกิจที่สมบูรณ์จาก Franchisor ด้วยการจ่ายเงินค่าสิทธิ( Royalty fee )หรือค่าสัมปทานตามที่ตกลงไว้  เมื่อได้รับสิทธิ Franchisee จะได้รับการสนับสนุนจากบริษัทแม่ภายใต้แผนการและขั้นตอนโดยละเอียดเกี่ยวกับเกือบทุกแง่มุมของธุรกิจการฝึกอบรมและการสนับสนุนเบื้องต้นและต่อเนื่องตั้งแต่เริ่มต้นธุรกิจและต่อเนื่องเมื่อยังคงจ่ายค่าสิทธิแก่ Franchisor ต่อเนื่อง
ในรูปแบบธุรกิจแฟรนไชส์การบูรณาการธุรกิจจะสมบูรณ์มากขึ้น แฟรนไชส์ไม่เพียง แต่แจกจ่ายผลิตภัณฑ์และบริการของแฟรนไชส์ภายใต้เครื่องหมายการค้าของ franchisor แต่ยังใช้รูปแบบและขั้นตอนในการดำเนินธุรกิจของแฟรนไชส์
 
Product and Brand Franchises : แฟรนไชส์ผลิตภัณฑ์
 
แฟรนไชส์ผลิตภัณฑ์( Product Franchises ) คือ แฟรนไชส์ที่ขับเคลื่อนด้วยผลิตภัณฑ์จะอิงกับความสัมพันธ์ระหว่างผู้ค้าส่งและตัวแทนจำหน่าย  มุ่งเน้นไปที่บุคคลที่ขายผลิตภัณฑ์หรือ นำเสนอบริการในสาขาการค้าหรืออุตสาหกรรมที่เฉพาะเจาะจง
 ข้อตกลงในการทำแฟรนไชส์ผู้ผลิต หรือ Franchisors จะอนุญาตให้ผู้ค้าปลีกขายสินค้าและใช้ชื่อตลอดจนเครื่องหมายการค้า   ซึ่งปกติแล้วไม่ได้ให้แฟรนไชส์ทั้งระบบสำหรับการดำเนินธุรกิจของตน รูปแบบนี้มักเกิดจาก Franchisors ที่ไม่มีสถานที่ค้าปลีกโดยตรง จึงสร้างช่องทางการขายสินค้าผ่านซูเปอร์มาร์เก็ตหรือร้านค้าปลีกของบุคคลที่สาม ในฐานะผู้ผลิตหรือผู้จัดจำหน่ายรายใหญ่ในผลิตภัณฑ์นั้นๆ มักจะกำหนดมาตรฐานทางคุณภาพด้านต่างๆ ให้ Franchisee ปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด
ผู้รับสิทธิ์สามารถใช้ชื่อแบรนด์และเครื่องหมายการค้า ขณะที่ผู้ให้สิทธิ์สนับสนุนอย่างต่อเนื่องเรื่องเครื่องแบบและอุปกรณ์ที่จำเป็นในการแสดงภาพลักษณ์ของแบรนด์อย่างถูกต้อง ในการจัดจำหน่าย แฟรนไชส์ประเภทนี้ผู้ผลิตยังคงควบคุมกระบวนการกระจายสินค้าอย่างใกล้ชิดมาก  นับเป็นตัวเลือกที่ดีสำหรับการเริ่มต้นเป็นเจ้าของธุรกิจเนื่องจากการลงทุนเท่าที่จำเป็น   มักจะมีขนาดเล็กกว่าแฟรนไชส์รูปแบบธุรกิจ
Product Franchises สามารถควบคุมร้านค้าปลีกที่จำหน่ายผลิตภัณฑ์ของตนได้ โดยอาศัยสัญญาที่อนุญาตให้เจ้าของร้านค้าใช้ชื่อทางการค้าและเครื่องหมายการค้าของตน เจ้าของร้านต้องจ่ายค่าธรรมเนียมบางอย่างเพื่อให้ได้สิทธิ์นี้หรือซื้อผลิตภัณฑ์ตามจำนวนที่กำหนดเพื่อให้ได้รับสิทธิพิเศษ ตัวอย่างเช่น อุตสาหกรรมยางรถยนต์ ผู้ผลิตยางรถยนต์ให้สิทธิการใช้ชื่อแบรนด์และเครื่องหมายการค้าของตนแก่ตัวแทนจำหน่ายมากกว่าใช้สิทธิเหล่านี้ในการทำการตลาดและขายยาง , ร้านค้าคอมพิวเตอร์ที่เจ้าของขายเครื่องเดสก์ท็อปในความสัมพันธ์ทางธุรกิจนี้ผู้ผลิตจะได้รับประโยชน์มากกว่าตัวแทนจำหน่าย อย่างไรก็ตามแฟรนไชส์ประเภทนี้จะรวมถึงรูปแบบของการรวมธุรกิจด้วย
 
 Manufacturing Franchise : แฟรนไชส์การผลิต  
 
ในรูปแบบที่สามรูปแบบแฟรนไชส์การผลิต ( Manufacturing Franchise ) มีความเป็นอิสระมากที่สุด   แฟรนไชส์ซอร์จะอนุญาตให้แฟรนไชส์ซีผลิตสินค้าโดยใช้ชื่อแบรนด์และเครื่องหมายการค้า  ทำให้สามารถรับผิดชอบในการผลิตสินค้าหรือบริการของแฟรนไชส์ได้นอกเหนือจากการใช้ชื่อและเครื่องหมายการค้า  กระบวนการผลิตเป็นส่วนสำคัญในข้อตกลงแฟรนไชส์ 
แฟรนไชส์ประเภทนี้พบได้ในหลายอุตสาหกรรม อาทิ การผลิตตั้งแต่ของเล่นสำหรับเด็กจนถึงรถยนต์  และเป็นที่นิยมมากที่สุดในหมู่บริษัทอาหารและเครื่องดื่ม   ตัวอย่างที่ดีที่สุดคือ บริษัท เครื่องดื่มประเภทน้ำอัดลม บริษัทแม่จะผลิตน้ำเชื่อมเข้มข้นและขายรวมทั้งสิทธิในการใช้ตราสินค้าและเครื่องหมายการค้าของบริษัท บรรจุขวด Franchisee จะผสมน้ำเชื่อมกับน้ำบรรจุขวด ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปก่อนที่จะขายให้กับซัพพลายเออร์ต่างๆ
เพื่อแสดงให้เห็นสมมติว่าคุณต้องการเปิดบริษัทของ Coca Cola คุณจะต้องได้รับสิทธิจากบริษัท Coke เพื่อใช้ชื่อและเครื่องหมายการค้าในการผลิตเครื่องดื่ม จากนั้นคุณจะตั้งโรงงานผลิต บริษัท โคคาโคล่าจะขายสารโค้กให้คุณ คุณจะรวมส่วนผสมเข้าด้วยกันและบรรจุผลิตภัณฑ์ขั้นสุดท้ายไว้เพื่อขายต่อ ในข้อตกลงนี้ บริษัท ยังจำหน่ายอุปกรณ์สิ้นเปลืองสำหรับแฟรนไชส์ในภูมิภาค
 
นอกจากนี้ยังมีบางสำนักแบ่งประเภทแฟรนไชส์ตามปัจจัยต่างๆ  เช่น ระดับการลงทุน , กลยุทธ์ของแฟรนไชส์ , การดำเนินงานด้านการตลาดและความสัมพันธ์ ออกเป็น 5 ประเภท อาทิ แฟรนไชส์งาน  , ผลิตภัณฑ์แฟรนไชส์รูปแบบธุรกิจ, แฟรนไชส์การลงทุนและการแปลงสัมปทาน มาเรียนรู้ไปพร้อมๆกัน
 
JOB FRANCHISE
ปัจจุบันเป็นที่เข้าใจกันว่าการลงทุนไม่สูงในธุรกิจด้วยการซื้อสิทธิ์ในตราสินค้า อุปกรณ์และวัตถุดิบ   เป็นในการเริ่มต้นธุรกิจแฟรนไชส์ขนาดเล็ก ในความเป็นจริงคือการซื้อสิทธิ์บางประการเพื่อสร้างอาชีพ   
 
PRODUCT (OR DISTRIBUTION) FRANCHISE
คือ แฟรนไชส์ที่ขับเคลื่อนด้วยการกระจายสินค้า(หรือการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์)จะอิงกับความสัมพันธ์ระหว่างผู้ค้าส่งและตัวแทนจำหน่าย Franchisor อนุญาตให้ Franchisee ใช้สิทธิ์ในเครื่องหมายการค้าของตนไม่ได้ให้แฟรนไชส์ทั้งระบบ ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์ขนาดใหญ่ เช่น รถยนต์และชิ้นส่วนซ่อมรถยนต์เครื่องจำหน่ายคอมพิวเตอร์ จักรยาน ผลิตภัณฑ์เครื่องใช้อื่น ๆ ที่รู้จักกันแพร่หลาย ได้แก่ Exxon, Texaco , GoodYear Tyres , Ford , Chrysler, John Deere และผู้ผลิตรถยนต์อื่น ๆ   บางครั้งแฟรนไชส์อนุญาตการแจกจ่ายไม่เพียง แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการผลิตเช่นในกรณีของผู้ผลิตเครื่องดื่มประเภทน้ำอัดลม Coca-Cola และ Pepsi
 
BUSINESS FORMAT FRANCHISE
แฟรนไชส์รูปแบบธุรกิจ Franchisee ได้รับการใช้เครื่องหมายการค้าของ Franchisor แต่ที่สำคัญกว่าจะได้รับทั้งระบบการดำเนินธุรกิจและการตลาดผลิตภัณฑ์และ / หรือบริการ แฟรนไชส์เสนอแผนการและขั้นตอนโดยละเอียดเกี่ยวกับเกือบทุกแง่มุมของธุรกิจการฝึกอบรมและการสนับสนุนเบื้องต้นและต่อเนื่อง  
 
INVESTMENT FRANCHISE
ปกติแฟรนไชส์การลงทุนจะเป็นโครงการขนาดใหญ่ ต้องใช้เงินลงทุนสูง อาทิ โรงแรมและร้านอาหารขนาดใหญ่ Franchisee มักลงทุนและมีส่วนร่วมกับทีมผู้บริหารหรือ Franchisors เพื่อดำเนินธุรกิจและสร้างผลตอบแทนจากการลงทุนและการได้รับผลตอบแทนจากการลงทุน
 
CONVERSION FRANCHISE
แฟรนไชส์การแปลง คือ การปรับเปลี่ยนความสัมพันธ์แฟรนไชส์มาตรฐาน ระบบแฟรนไชส์ในรูปแบบนี้มีศักยภาพสำหรับการเติบโตอย่างรวดเร็วในแง่ของหน่วยและรายได้ค่าธรรมเนียม ค่าภาคหลวง หลายแห่งเติบโตขึ้นโดยการแปลงธุรกิจอิสระในอุตสาหกรรมเดียวกันเป็นหน่วยแฟรนไชส์
Franchisee รับเอาเครื่องหมายการค้าโปรแกรมการตลาดและการโฆษณาระบบการฝึกอบรมและมาตรฐานบริการลูกค้าที่สำคัญ  อีกทั้งยังเพิ่มการออมเพื่อการจัดหา อาทิ บริษัทนายหน้าอสังหาริมทรัพย์ , ร้านดอกไม้ , บริษัทบริการมืออาชีพ เช่น ช่างประปาช่างไฟฟ้าเครื่องปรับอากาศและอื่น ๆ เป็นระบบแฟรนไชส์ที่เหมาะกับผู้ประกอบการอิสระที่มีอยู่เดิม ที่ต้องการให้ธุรกิจเข้าสู่ระบบแฟรนไชส์ ซึ่งมีรูปแบบ หรือ ใช้เครื่องหมายทางการค้าที่เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไปและเป็นที่รู้จักของผู้บริโภค
  ผู้ประกอบการรายย่อยที่มีเงินทุนไม่เพียงพอ  นิยมแฟรนไชส์ประเภทนี้ เพราะถ้าดำเนินกิจการโดยอิสระเพียงลำพัง อาจต้องเจอปัญหาการแข่งขันที่รุนแรง และไม่สามารถสร้างการเติบโตให้กับธุรกิจได้ แฟรนไชส์รูปแบบนี้จึงอาจเป็นการร่วมทุนกันระหว่างเจ้าของแฟรนไชส์ และผู้ซื้อ  ซึ่งต้องพิจารณาผลเสียที่ว่า การดำเนินงานจะถูกควบคุมจากเจ้าของธุรกิจแฟรนไชส์มากกว่าการดำเนินธุรกิจโดยปกติและผลตอบแทนที่ได้ต้องแบ่งกับเจ้าของธุรกิจแฟรนไชส์ด้วยในฐานะผู้เป็นหุ้นส่วน ตัวอย่างเช่น แฟรนไชส์ธุรกิจโรงแรม
 
การแบ่งลักษณะของระบบแฟรนไชส์ โดยกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ แบ่งออกเป็น 3  ประเภทดังนี้
Product and Brand Franchising
   คือ การที่ผู้ผลิตสินค้า ให้สิทธิบุคคลอื่นในการขายสินค้าที่ผลิตขึ้นโดยแฟรนไชส์
• Business Format Franchising
  คือ การให้สิทธิบุคคลอื่นในการดำเนินธุรกิจเพื่อ ขายสินค้า หรือบริการโดยใช้เครื่องหมายการค้าของแฟรนไชส์เซอร์ แต่สิ่งสำคัญที่มีความ แตกต่างจากประเภทแรกคือ การใช้ระบบการดำเนินธุรกิจที่พิสูจน์แล้วของแฟรนไชส์เซอร์ เช่น กาแฟอเมซอน
• Conversion Franchising
  คือ ระบบแฟรนไชส์ที่พัฒนามาจากแฟรนไชส์ประเภท Business Format โดยการออกแบบระบบเพื่อเปลี่ยนร้านค้าอิสระที่มีอยู่ในระบบนั้นๆ ให้เข้ามาร่วมในระบบแฟรนไชส์เพื่อให้ได้ประโยชน์ร่วมกันทางการค้าและทำโฆษณาร่วมกัน ในระดับประเทศ เช่น ธุรกิจโรงแรม ธุรกิจรถเช่า ธุรกิจนำเที่ยว เป็นต้น
 
หากคุณพัฒนาธุรกิจไปสู่ระบบแฟรนไชส์  และกลายเป็น Franchisors หรือผู้ให้สิทธิ์ธุรกิจแก่ผู้รับ  การที่ Franchisee จะเลือกลงทุนในธุรกิจของคุณ  จำเป็นต้องรักษาชื่อเสียงและความสำเร็จที่มีมา  พร้อมการสร้างกระบวนการธุรกิจที่เป็นมามาตรฐาน มีความน่าเชื่อถือ เพื่อเป็นอีกทางเลือกที่ดีสำหรับ Franchisee ในการเริ่มต้น Franchisors ที่มีประสบการณ์ในการดูแลลูกค้าและให้ทุกสิ่งที่ Franchisee ต้องการย่อมเกิดการบอกต่อ