ความรู้เรื่องแฟรนไชส์

นิยามทางลัดสู่ความสำเร็จของการขยายธุรกิจ ในระบบแฟรนไชส์

แฟรนไชส์ (Franchise)  มีรากศัพท์มาจากภาษาฝรั่งเศส  คือ " Franchir "  แปลว่า " สิทธิพิเศษ " ในสมัยโบราณพระราชามักพระราชทานสิทธิพิเศษที่ให้แก่ข้าราชบริพารหรือพวกขุนนาง  ปัจจุบันแผลงมาเป็น  " Franchise " จึงมีความหมายถึง  สิทธิพิเศษที่บริษัทแม่มอบให้กับผู้ที่เข้าร่วมกิจการโดยสิทธิพิเศษนี้จะครอบคลุมระบบเกือบทั้งหมด  เพื่อให้ผู้ที่เข้าร่วมกิจการนั้นสามารถทำธุรกิจได้  แม้จะไม่มีประสบการณ์มาเลย
 
                Franchising หรือ ธุรกิจแฟรนไชส์  คือ กระบวนการทางธุรกิจซึ่งกลุ่มบุคคลได้พัฒนาวิธีการอันได้รับการพิสูจน์แล้วว่าประสบความสำเร็จในการประกอบการและการจัดการธุรกิจ ได้ถ่ายทอดสิทธิในการประกอบการธุรกิจรูปแบบเป็นมาตรฐานเดียวกันดังกล่าวให้กับกลุ่มบุคคลอื่นภายใต้ข้อตกลงทางกฏหมายระหว่างกลุ่มบุคคล 2 กลุ่ม คือ เจ้าของสิทธิ (Franchisor) มอบสิทธิ์การดำเนินกิจการภายใต้ชื่อการค้า ใช้เครื่องหมายการค้า ระบบธุรกิจ และวิธีนำเสนอสินค้าต่างเป็นแบบเดียวกันให้แก่ผู้รับสิทธิ (Franchisee) ทั้งนี้ ระบบจะดำเนินไปได้ด้วยดี ต้องมีค่าใช้จ่ายในการดูแลพัฒนา อันเป็นที่มาของการกำหนดเก็บค่าใช้จ่ายด้วยการจ่ายค่าตอบแทนการบริหารงานทำให้เจ้าของสิทธิ (Franchisor) มีส่วนร่วมกับคนอื่นในการดูแลการพัฒนาและการจัดการหน่วยใหม่
  
ค่าใช้จ่ายทางตรงอย่างน้อย 2 อย่างคือ ค่าแรกเข้าเป็นการจ่ายค่าสิทธิต่างๆในการใช้เครื่องหมายการค้า (Franchise Fee) มีการจัดเก็บในครั้งแรกก่อนเริ่มดำเนินงาน เป็นจำนวนเงินที่แน่นอน หรือเรียกว่าค่าธรรมเนียมแรกเข้า  ให้แก่บริษัทแม่   และค่าตอบแทนผลดำเนินการ (Royalty Fee) เป็นค่าใช้จ่ายต่อเนื่อง On Going อาจเรียกเก็บเป็นเปอร์เซ็นต์ต่อเดือน หรือต่อปี จากยอดขายหรือบางทีอาจจะเรียกเก็บจากยอดสั่งซื้อสินค้าก็มี  ซึ่งจะมีส่วน Advertising Fee หรือค่าตอบแทนที่ต้องจ่ายอย่างต่อเนื่อง ตามสัดส่วนของการดำเนินงาน เพื่อนำไปใช้เพื่อการโฆษณา อันนี้แฟรนไซซอร์อาจจะเรียกเก็บหรือไม่เก็บขึ้นอยู่กับข้อตกลงระหว่างกัน  
สำหรับค่าใช้จ่ายทางอ้อมที่จะเกิดขึ้น ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสิ่งที่เกิดจากกิจกรรมที่ไม่ได้อยู่ในแผนงานจากส่วนกลาง เช่น การจัดส่งเสริมการขาย (Promotion)  ในพื้นที่ท้องถิ่นของแฟรนไชส์ซีเอง   
 
“แฟรนไชส์” ในมองต่างมุม
มุมผู้ประกอบการเจ้าของธุรกิจ คือ การขยายตลาดโดยการค้าปลีกของผู้ประกอบการที่ได้รับอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้าเพื่อแลกกับการชำระค่าธรรมเนียม มีประโยชน์ในด้านของมีคนมาช่วยขายโดยที่ไม่ต้องลงทุนเสี่ยงในการเริ่มธุรกิจเอง มีคนมาช่วยทำตลาดให้ เป็นวิธีการขยายสาขาโดยไม่ต้องลงทุน และยังสร้างรายได้จากแฟรนไชส์ซี เช่น การเก็บค่าแรกเข้า และ ค่าโฆษณาหรือค่าการส่งเสริมการตลาดที่เกิดขึ้น
มุมมองของกฎหมาย คือ แฟรนไชส์ซีได้รับมอบสิทธิในการเสนอ จำหน่ายสินค้าและบริการภายใต้แผนการตลาดที่ระบุไว้เป็นสำคัญ เช่น เครื่องหมายการค้า ช่องทางการค้าและโฆษณา ในเมื่อแฟรนไชส์ซีซื้อระบบธุรกิจของแฟรนไชส์ซอร์แล้ว สิ่งที่แฟรนไชส์ซอร์ต้องมีให้คือ ระบบธุรกิจและแผนงานต่างๆในการจัดการด้านต่างๆให้พร้อม แฟรนไชส์ซอร์ต้องช่วยในเรื่องต่างๆเพื่อการเริ่มธุรกิจ เช่น เรื่อง การตกแต่ง การออกแบบร้าน ให้ความช่วยเหลือการประกอบการช่วงการเริ่มธุรกิจ
  
สรุปนิยามแฟรนไชส์
แฟรนไชส์  คือ  ธุรกิจที่มีเอกลักษณ์เดียวกัน   เป็นกลยุทธ์สร้างการเติบโตธุรกิจภายใต้กติกาเดียวกัน  ด้วยวิธีการกระจายสินค้าที่ต่างจากธุรกิจเดี่ยวๆ  เป็นรูปแบบธุรกิจที่ต้องอาศัยการร่วมพัฒนาจากผู้เชี่ยวชาญ ไม่ว่าจะเป็นนักวางกลยุทธ์และผู้ชำนาญเฉพาะด้าน อาทิ นักกฎหมาย นักบัญชี  ด้านการขาย การตลาด  และสื่อสารการตลาด
ท้ายที่สุดธุรกิจจะประสบความสำเร็จหรือไม่นั้นไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเป็นแฟรนไชส์    เพราะแต่ละกิจการไม่ว่าจะเป็นฝั่ง Franchisor  หรือ Franchisee จะดำเนินการได้ดีมากน้อยเพียงใด ขึ้นอยู่กับการจัดการขององค์กรเอง เพียงแต่ระบบแฟรนไชส์จะช่วยเกื้อให้การขยายงานระบบสาขาทำได้ดีมากขึ้นและช่วยให้นักลงทุนเริ่มต้นกิจการได้รวดเร็วอย่างระบบ  ดังนั้น ทั้ง 2 ฝ่ายจึงต้องพัฒนาและแก้ไขปัญหาธุรกิจตามสภาพแวดล้อมที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วอยู่ตลอดเวลา